Ballada o Wołyniu w zakliczyńskim ratuszu

14 czerwca 2025 roku w Sali im. S. Jordana zakliczyńskiego ratusza, odbędzie się praperemiera wznowienia spektaklu Teatru Nie Teraz „Ballada o Wołyniu” – początek spektaklu o godzinie 18 – tej – wstęp wolny. Zapraszamy, w szczególności tych, którzy jeszcze nie mieli okazji zobaczyć tego przejmującego, teatralnego przedstawienia.

O tym, kto jest autorem, wykonawcami spektaklu oraz kogo zobaczymy na scenie przeczytacie poniżej. Uzupełnieniem informacji są także recenzje tego wydarzenia teatralnego.

Reżyseria, scenariusz i scenografia: TOMASZ A. ŻAK
Aktorzy: ALEKSANDRA PISZ, ZOFIA STACHOWIAK, ANNA WARCHAŁ
Głos 1: TOMASZ LEWANDOWSKI
Głos 2: JERZY PAL
Technika: RYSZARD ZAPRZAŁKA

Zdjęcia: Aleksandra Żak
Specjalne podziękowania dla: ks. Tadeusza Isakowicz-Zaleskiego, Ewy Siemaszko, Romualda Niedzielko i Wiesława Tokarczuka.

Prapremiera:
Muzeum Niepodległości w Warszawie, 23 i 24 maja 2011 r.
Premiera:
Tarnowski Teatr im. L. Solskiego, 28 i 29 czerwca 2011 r.

*
(…) Należy zauważyć, że przedsięwzięcia Teatru Nie Teraz, nawet gdy nie wiążą się bezpośrednio z dziełem któregoś z naszych wielkich romantyków, mieszczą się w nurcie niepodległościowym wywodzącym się z polskiego romantyzmu.
(…) Teatr Nie Teraz jest odważnym świadectwem naszej wiary i patriotyzmu. Zwłaszcza dziś potrzeba nam teatru o takim właśnie wymiarze (…)
Temida Stankiewicz-Podhorecka, Fałszywym trendom pod prąd
WPIS. Wiara, Patriotyzm i Sztuka. Nr 7-8 (141-142), 2022

• Spektakl Teatru Nie Teraz „Ballada o Wołyniu” to pierwsze w Polsce przedstawienie teatralne, który opowiada o ludobójstwie popełnionym przez nacjonalistów ukraińskich na polskiej ludności zamieszkałej na terenach południowo-wschodnich województw II RP w latach II wojny światowej.
• Ten niezwykle trudny temat, przez całe dziesięciolecia był przemilczany, a obecnie wciąż czeka na swą pełną obecność w świadomości Polaków. Jest równie ważny jak pamięć Powstania Warszawskiego czy pamięć o pokoleniu Żołnierzy Wyklętych.
• Scenariusz spektaklu korzysta z wątków legendarnej książki wielkiego polskiego pisarza Włodzimierza Odojewskiego „Zasypie wszystko, zawieje”. Wykorzystywane są także oryginalne świadectwa osób, które przeżyły Zagładę Polaków na Kresach oraz stare pieśni, w tym melodia ukraińska ze współczesnymi słowami Bogny Lewtak-Baczyńskiej.

* * *
W rankingu miesięcznika „Teatr” - Najlepszy, najlepsza, najlepsi w sezonie 2010-2011 nominowano „Balladę o Wołyniu” w trzech kategoriach:
- Najlepsza adaptacja teatralna (opracowanie tekstu).
Autor scenariusza i reżyser spektaklu, Tomasz Żak wykorzystał w swoim niezwykle interesującym artystycznie przedstawieniu wątki fabularne powieści Włodzimierza Odojewskiego „Zasypie wszystko, zawieje” oraz fakty zawarte w dokumentach i świadectwach osób, którym udało się ocaleć ze straszliwego holokaustu dokonanego na Polakach przez nacjonalistów ukraińskich na polskim Wołyniu podczas drugiej wojny światowej. A także opiera się na świadectwach rodzinnych, zwłaszcza swoich dziadków, którzy pochodzili z Włodzimierza Wołyńskiego. Zwarta, znakomita dramaturgicznie adaptacja. Warto dodać, iż ten wstrząsający temat, który wciąż pozostaje u nas tematem tabu pojawia się na scenie teatralnej w Polsce po raz pierwszy;
- Najlepsza reżyseria.
Bardzo udana reżyseria Tomasza Żaka oddająca prym słowu, wzbogacająca je czytelną symboliką znaków, utrzymana w pewnym sensie w konwencji teatru rapsodycznego, nieprzekraczająca granicy niezbędnej ekspresji wyrazu, co przy tak wstrząsającym temacie jest niezwykle ważne. Konsekwentnie poprowadzona myśl od pierwszej po ostatnią scenę, interesująco pomyślana klamra kompozycyjna w formie Prologu i Epilogu;
W sezonie 2014-2015 ranking „Teatru” wyróżnił w sposób wyjątkowy TNT w kategorii „Najlepsze przedstawienie teatru alternatywnego”:
Wszystkie spektakle z aktualnego repertuaru Teatru Nie Teraz z Tarnowa, założonego i doskonale prowadzonego pod prąd dyktatowi poprawności politycznej przez niestrudzonego Tomasza Antoniego Żaka.
* * *
Fragmenty recenzji:

(…) „Ballada o Wołyniu”, prócz roli stricte artystycznej, wypełnia także ważną misję społeczną, edukacyjną, historyczną i moralną.
(…) Przedstawienie choć tematycznie jest wielkie i głębokie jak tragedia antyczna, formalnie ma charakter kameralny. Reżyser opowiada tę dramatyczną, prawdziwą historię ustami trzech kobiet: dwóch Polek i jednej Ukrainki. Teraz, już jako dorosłe kobiety, dają świadectwo, czego doświadczyły, co widziały, gdy były dziećmi.(…)
Tomasz Antoni Żak znalazł znakomite i adekwatne do tematu rozwiązanie formalne spektaklu. Ascetyczna scena, bez specjalnych dekoracji. Nie ma tu żadnych inscenizacyjnych fajerwerków, nic nie odrywa uwagi widza od tego, co najważniejsze, czyli od przekazu. Ta ascetyczność sceny tonącej w półmroku, jej plastyczny obraz tworzy klimat pięknie harmonizujący z tematyką przedstawienia. Skromnego i wielkiego zarazem.
Wspaniale, wyraziście, w pełni wiarygodnie poprowadzone role przez trzy aktorki. Wszystkie świadomie używają środków wyrazu czy to poprzez gest, czy mimikę, czy pauzowanie. Świetne role. To w dużej mierze zasługa Tomasza Antoniego Żaka. Widać tu w pełni perfekcyjną pracę reżysera z aktorem.
Temida Stankiewicz-Podhorecka, Ludobójstwo na Polakach wciąż bez kary, Nasz Dziennik, 31 maja 2011, Nr 125 (4056)

Nostalgiczne pełne przejmującego smutku i tęsknoty pieśni ubrane w określoną scenografię – skromną, ubogą wręcz, a przez to nadającą potęgi wymowie spektaklu w jakiś sposób, magiczny siłą swojego utajonego przekazu przenoszą widza w świat pełen niepojętego, niezrozumiałego obcego i wynaturzonego splotu wydarzeń, który zepchnął dwa narody żyjące do tej pory w zgodzie w otchłanie: z jednej strony straszliwej zbrodnia co za tym idzie ukrytego, drążącego poczucia winy, z drugiej; męki i zagłady. (…)
Refleksja – to jest główna idea owej sztuki, tak sądzę. Refleksja nad, przede wszystkim – naszym własnym losem, naszym sumieniem, naszą nijakością, naszym skłóceniem, niezrozumieniem i jego całkowitym czasami brakiem. Czy i jak można budować cokolwiek w ten sposób? Jak można budować solidnie na fundamentach z piasku i wody? Lub może już powoli całkowitym braku fundamentów.
Piotr Szelągowski, Ballada o zaginionym świecie, www.bezprzesady.pl, 24 maja 2011

(…) Zaskakuje już tylko przyjęta dla tego dramatu konstrukcja, przywołująca nawet na myśl telewizyjną „scenę faktu", oparta głównie o przejmujące relacje – monologi trzech bohaterek i dochodzące spoza sceny komentarze przesłuchującego je po wojnie oficera czy urzędnika.
(…) Reżyser zaufał swoim aktorkom i w ten sposób, dzieląc się dziełem, do którego jako potomek kresowej rodziny był predestynowany, moim zdaniem - wygrał. (…) Sztuka jest czytelna i zrozumiała dla odbiorców. To dla mnie wielka ulga, bo nareszcie – za pomocą tego przedstawienia - można zmazywać na polskiej scenie hańbę dotychczasowej niepamięci o ofiarach wielkiego ludobójstwa.
Piotr Dziża, Pionierzy mają łatwiej?, www.inTARet.pl, 11 lipca 2011

 TEATR NIE TERAZ

TNT istnieje od 1980 roku. Od sierpnia 2019 roku, po wielu latach przygotowań, zainicjował działalność Ośrodka Praktyk Artystycznych, co jest realizowane w ramach współpracy z Gminą i Miastem Zakliczyn oraz z Zakliczyńskim Centrum Kultury na bazie świetlicy we wsi Ruda Kameralna.

TNT współpracował z najważniejszymi ośrodkami teatru poszukującego: Instytutem Grotowskiego we Wrocławiu, Ośrodkiem Praktyk Teatralnych Gardzienice, Workcenter of Jerzy Grotowski and Thomas Richards w Pontederze we Włoszech. Organizował cykle warsztatowe, m.in. z artystami z Wielkiej Brytanii i Azji: Singapuru, Japonii, Korei,. Własną metodę warsztatową promuje poprzez autorskie warsztaty „Teatr dla Tradycji”.

TNT jest autorem premier scenicznych, spektakli ulicznych i działań o charakterze „work in progress”. Uczestniczył w najważniejszych festiwalach teatru poszukującego w Polsce, m.in.: Krakowskich Reminiscencji Teatralnych, Międzynarodowym Festiwalu Studenckim FAMA w Świnoujściu, Łódzkich Spotkaniach Teatralnych, Poznańskim Festiwalu MALTA, Międzynarodowym Festiwalu Teatru Ulicznego w Jeleniej Górze czy także na Festiwalu Niepokorni-Niezłomni-Wyklęci w Gdyni.

TNT był organizatorem dwóch edycji ogólnopolskiego interdyscyplinarnego festiwalu „Spotkania Teatrów Innych” w Tarnowie oraz współtworzył kilkuletni cykl „Teatralnych Spotkań Obrzeży” w Galerii Władysława Hasiora w Zakopanem. Jest autorem dużych projektów artystycznych (w tym międzynarodowych), m.in.: „Próba Wyobraźni”, „Tichsze”, „Ikonostas”, „Kwiaty”, „Czym wypełnić puste ramy”, „Drzewo Krzyża”. Występował niemal we wszystkich zakątkach Polski. Odwiedził również Ukrainę, Czechosłowację, Niemcy, Szwajcarię, Austrię i Francję.

Twórcy TNT w roku 2000, jako pierwsi w Polsce, stworzyli spektakl o Armii Wyklętej („Na Etapie”), czyli opowieść o ludziach, którzy z bronią w ręku walczyli przeciwko komunistycznemu zniewoleniu kraju. Do tej tematyki teatr wrócił po 12 latach przedstawieniem „Wyklęci”. Równie prekursorskim jest spektakl „Ballada o Wołyniu” (2011), mówiący o ludobójczej zagładzie Polaków na południowo-wschodnich ziemiach Rzeczypospolitej, dokonanej w latach 1943-47 przez nacjonalistów ukraińskich. O nader często zakłamanych relacjach polsko-żydowsko-niemieckich jest inscenizacja dramatu Romana Brandstaettera „Dzień gniewu” (2013). TNT sięga również do klasyki, np. do „Antygony” Sofoklesa – „Kreon 2010” z roku 2014 czy „Lekcji” Ionesco z roku 2015. W roku 2016 TNT był organizatorem jubileuszu 80-lecia prof. Kazimierza Brauna oraz inscenizatorem jego dramatu „Powrót Norwida”, a w roku 2017 stworzył przedstawienie „Koniec świata”, odwołujące się m.in. do objawień fatimskich. Rok 2018 wielki projekt artystyczny – „WYKLĘCI 44” realizowany w ramach dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W roku 2019 swą premierę miało przedstawienie „Nie odchodź mnie! Tryptyk kresowy”, a w 2020 nowatorska inscenizacja baśni Marii Konopnickiej „O krasnoludkach i o sierotce Marysi”, zrealizowana we współpracy z Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu. W kolejnych latach współpraca z Żarnowcem była kontynuowana, czego efektem są m.in. takie spektakle jak „Prometeusz i Syzyf” (2022) i „Pisz do mnie więcej (2023). W roku 2022 miało miejsce wyjątkowe przedsięwzięcie artystyczne - przedstawienie „Pokonać piekło”, której bohaterami są dwaj polscy męczennicy – św. o. Andrzej Bobola i bł. ks. Jerzy Popiełuszko.

TNT organizuje spotkania poetyckie i dyskusyjne. Angażuje się w różne przedsięwzięcia kulturotwórcze i społeczne. Współpracuje z zespołami kultury ludowej. Prowadzi również konsekwentną działalność edukacyjną, m.in. poprzez tzw. lekcje teatralne. Od roku 2014 do 2018 współpracował z Gimnazjum nr 4 im. Jerzego Brauna w Tarnowie, realizując tam unikatowy projekt „Edukacja przez kreację”. Wydaje czasopismo „Intuicje”.

www.nieteraz.pl  www.facebook.com/teatrnieteraz/  
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Wystawowe żniwa w Galerii ZCK „Poddasze”

W tym roku obchodzimy 25 – lecie działalności Galerii ZCK „Poddasze.” Miłośnicy sztuki mają powody do satysfakcji, bowiem w jubileuszowym roku mamy prawdziwy wysyp wystaw.

 Foto: Marzena Wolniewicz

Niedawno zakończyła się wystawa malarska „Barwy przestrzeni” dra Michała Wojtkiewicza.

Obecnie można podziwiać wystawę pokonkursową 18. Międzynarodowego Konkursu Fotograficznego „Wszystkie dzieci świata” Pacanów 2024. Zapraszamy na wystawę przez kilka dni czerwcowych do Galerii ZCK „Poddasze”, czyli do 12 czerwca, bo już „za chwilę”, czyli 20 czerwca o godzinie 19 – tej odbędzie się wernisaż wystawy Marka Hajkovskiego „Najpiękniejsze zamki słowackie.” Ta wystawa, która oglądać można będzie w naszej galerii podczas tego lata, jest wstępem do wydarzenia, które odbędzie się w Melsztynie w dniach 21 – 22 czerwca, czyli 8. Biesiady rycerskiej”.

11 czerwca, w Sali im. S. Jordana odbędzie się uroczyste otwarcie wystawy „Odejście wielkiego Papieża. 20 lat temu.” Na wystawie można zobaczyć fotografie dokumentujące ostatnie miesiące życia Ojca Świętego, a także wydarzenia i atmosferę panującą w Watykanie po jego odejściu można oglądać w naszym muzeum na wystawie fotografii pt. „Odejście Wielkiego Papieża. 20 lat temu”. Twórcą jest Grzegorz Gałązka - wybitny fotograf, na stałe akredytowany przy Stolicy Apostolskiej, autor m.in. zdjęcia stanowiącego podstawę portretu beatyfikacyjnego i kanonizacyjnego Jana Pawła II.

Dwa drugie miejsca i wyróżnienie w Szczurowej

Do Szczurowej w dniach 17 i 18 maja zawitali reprezentanci szesnastu gmin Ziemi Tarnowskiej tj.: Brzesko, Ciężkowice, Czchów, Dębno, Gnojnik, Gręboszów, Gromnik, Iwkowa, Rzepiennik Strzyżewski, Radłów, Ryglice, Szczurowa, Tarnów, Wojnicz, Zakliczyn, Żabno.

O główne trofeum „Krakowski wianek” rywalizowało w poszczególnych kategoriach: 6 zespołów prezentujących folklor w formie autentycznej, 2 zespoły prezentujące folklor w formie artystycznie opracowanej, 1 grupa regionalna, 5 kapel ludowych, 1 mistrz z 1 uczniem, 3 solistów-instrumentalistów, 13 grup śpiewaczych, 12 śpiewaków ludowych oraz 1 gawędziarz z regionu etnograficznego Krakowiaków Wschodnich, Powiśla Dąbrowskiego i Pogórza Ciężkowickiego.

Gminę Zakliczyn reprezentowali w Szczurowej przedstawiciele Zespołu Folklorystycznego „Gwoździec” w kategorii zespołów reprezentujących folklor autentyczny , Kapela „Zza miedzy” z Gwoźdźca w kategorii kapele ludowe – dorosłe oraz Małgorzata Nowak z Gwoźdźca w kategorii śpiewak ludowy.

W kategorii zespołów reprezentujących folklor autentyczny jury nie przyznało nagrody głównej – Krakowskiego wianka.
Przyznano dwa równorzędne I miejsca dla;
Zespołu Regionalnego „Porąbcoki” z Porąbki Uszewskiej oraz Zespołu Folklorystycznego „Otfinowianie” z Otfinowa,
dwa równorzędne II miejsca dla;
Zespołu Regionalnego „Pojawianie” z Pojawia
Zespołu Folklorystycznego „Gwoździec” za program „Jak to Bartnik z Orylem w karczmie się spotkali i na chrzcinach tańczyli”
dwa równoległe III miejsca dla;
Zespołu Regionalnego „Biskupianie” z Biskupic Radłowskich oraz ZF „Bobrowianie” z Bobrownik Wielkich.

W kategorii kapele ludowe – dorosłe przyznano nagrodę główną „Krakowski wianek” dla Kapeli ludowej Dębińskiego Centrum Kultury.
I miejsce przypadło Kapeli ludowej „Siemiechowianie”
II miejsce podzielono pomiędzy Kapelę ludową „Zalasowianie” oraz Kapelę ludową „Zza miedzy” z Gwoźdźca.

W kategorii śpiewaków ludowych, (nie było podziału na kategorię żeńską i męską), Krakowskiego wianka nie przyznano, a I miejsca zajęli; Piotr Pociecha z Jastrzębi oraz Ewa Blicharz z Turzy. Małgorzata Nowak wraz z czterema innymi paniami otrzymała wyróżnienie.

Naszym wszystkim reprezentantom gratuluję osiągniętych miejsc i wyróżnień. W szczególności słowa uznania kieruję do Kapeli ludowej „Zza miedzy”, która w szczurowskim przeglądzie debiutowała. Pomijając dziwną manierę komisji konkursowej w kwestii oceniania i przyznawania miejsc, warto zwrócić uwagę, że zajęcie równorzędnego miejsca z „Zalasowianami” jest sporym sukcesem. Kapela „Zza miedzy” to młoda, gwoździecka kapela, tym bardziej należą się gratulacje młodym muzykom i ich liderowi Dawidowi Krajowi.

Tekst: Kazimierz Dudzik, foto: FB ZF Gwoździec

Muzyczny bukiet dla Mamy

To już tradycja, że w okolicach Dnia Matki, Chór ZCK „Cantando canzoni” zaprasza do zakliczyńskiego ratusza wszystkie Mamy, aby muzycznie uczcić to święto obchodzone w Polsce 26 maja, jako wyraz szacunku i wdzięczności Mamom.

Tegoroczny koncert pod tytułem „Muzyczny bukiet dla Mamy” , podczas którego wykonane zostaną największe przeboje Agnieszki Osieckiej w aranżacji Jakuba Gościniaka, został zaplanowany na dzień 25 maja w Sali im. S. Jordana – początek o godzinie 19:30.

Obok Chóru ZCK „Cantando canzoni” pod batutą Dawida Nawalańca usłyszymy zespól instrumentalny oraz orkiestrę smyczkową.

Wstęp na wydarzenie współfinansowane ze środków budżetu Gminy pod patronatem burmistrza Dawida Chrobaka, jest wolny – zapraszamy Mamy.

„Barwy przestrzeni” Michała Wojtkiewicza

Michał Wojtkiewicz urodził się 24 czerwca 1946 w Tuchowie. W 1971 roku ukończył studia na kierunku geodezja na Akademii Rolniczej we Wrocławiu, w 1977 uzyskał stopień doktora. Od 1971 był pracownikiem naukowym w Instytucie Planowania i Urządzania Terenów Wiejskich we Wrocławiu. W okresie do przełomu demokratycznego w Polsce aktywny działacz opozycji antykomunistycznej. Po przełomie demokratycznym i odrodzeni samorządu w Polsce, w latach 1990–1994 pełnił funkcję burmistrza gminy Tuchów, a od 1999 do 2005 roku wybrany na radnego powiatu tarnowskiego i pierwszego Starostę Tarnowskiego. W wyborach w 2005 roku z listy Prawa i Sprawiedliwości został wybrany na posła V kadencji w okręgu tarnowskim, był posłem na Sejm V, VI, VII i VIII kadencji.

Przyjaźnił się z senatorem RP i wójtem Gminy Zakliczyn Stanisławem Chrobakiem oraz o. Janem Górą. Wspierał inicjatywy samorządowe Gminy Zakliczyn oraz rozwój ośrodka Dominikanów w Jamnej. W roku 2019 na wniosek burmistrza Miasta i Gminy Zakliczyn Dawida Chrobaka i przewodniczącej Rady Miejskiej w Zakliczynie Anny Moj, Michał Wojtkiewicz otrzymał tytuł honorowego obywatela gminy Zakliczyn.

Jego pasje to; winiarstwo - ma własną winnicę i jest laureatem nagrody św. Marcina, turystyka – przemierza swoim motocyklem piękne regiony Polski oraz malarstwo - wystawa „Barwy przestrzeni” prezentowana w Galerii ZCK „Poddasze” jest pierwszą indywidualną wystawą prac malarskich Michała Wojtkiewicza.

Wernisaż wystawy odbędzie się 10 maja o godzinie 9:30, a wystawę można będzie oglądać do 10 czerwca 2025 roku.

Tekst: Kazimierz Dudzik, grafika: Stanisław Kusiak