Rusza Kultura na kółkach i MKM
Dzięki pozyskanym przez Zakliczyńskie Centrum Kultury i Stowarzyszenie „Klucz” grantom: ZCK na projekt „Kultura na kółkach 2” dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Funduszu promocji Kultury oraz na projekt „Klucza” pod nazwą "Małopolska Kultura Mobilna" dofinansowany ze środków Województwa Małopolskiego, 17 października rusza realizacja zajęć w świetlicach Gminy Zakliczyn. Ciekawe, na wysokim poziomie merytorycznym oraz co istotne nieodpłatne dla uczestników warsztaty prowadzić będą profesjonalni instruktorzy w świetlicach, w Filipowicach, Gwoźdźcu, Słonej i Woli Stróskiej, a także w Zakliczynie, w ratuszu. Zajęcia artystyczne poprowadzi Patrycja Zelek, rzeźbiarskie Stanisław Socha, zajęcia taneczne (zumba) Jolanta Gondek, zajęcia krawieckie Halina Pawłowska, a makramę Aneta Peciak.
Plan spotkań warsztatowych organizowanych w ramach projektów grantowych został tak skonstruowany, aby każdy, niezależnie od wieku i osobistych zainteresowań mógł znaleźć coś dla siebie. Ponadto harmonogram zajęć został skonsultowany na spotkaniu w ratuszu koordynatorki projektów Marii Chruściel z szefowymi świetlic w obecności Dyrekcji Zakliczyńskiego Centrum Kultury.
Pierwsze zajęcia rozpoczną się w ratuszu i w świetlicach już w poniedziałek 17 października i potrwają aż do połowy grudnia bieżącego roku. Jest już spore zainteresowanie naszymi projektami i przypominam, że zapisy należy dokonywać u Pań prowadzących świetlice, a w Zakliczynie w ratuszu (siedzibie ZCK).
Kazimierz Dudzik, grafika Stanisław Kusiak.
Zakliczyńska kultura na Śląsku i Podkarpaciu
Projekty kulturalne Zakliczyńskiego Centrum Kultury oraz aktywność zespołów artystycznych powodują, że słuchać o Zakliczynie nie tylko w Małopolsce, ale również w innych regionach Polski. Nasze zespoły i artyści współpracujący z ZCK występowali już w tym roku m.in. w Świętokrzyskim, w Lubelskim, na Podlasiu, na Mazowszu, na Podkarpaciu i rzecz jasna w wielu miejscowościach Małopolski.
Podczas nadchodzącego weekendu 14 i 15 października 2022 roku znów ruszamy w Polskę - konkretnie do Ogrodzieńca na Śląsku i do Rzeszowa, ale po kolei.
14 października Zakliczyńskie Centrum Kultury wraz z Teatrem Nie Teraz wyruszamy do Ogrodzieńca w województwie śląskim, gdzie w ramach projektu grantowego, dofinansowanego z budżetu państwa ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Związku Samorządów Polskich, zaprezentujemy spektakl „Wiatr wolności”. Spektakl zostanie pokazany publiczności śląskiej w hali sportowej na osiedlu Elizy Orzeszkowej 13 – początek spektaklu o godz. 18 - tej. Przypomnę, że we 
wrześniu w ramach projektu byliśmy z „Wiatrem wolności” w Łomży oraz w Halinowie, a finał odbędzie się w Zakliczynie 11 listopada w Sali im. S. Jordana o godzinie 18 – tej. Już teraz zapraszam po odbiór nieodpłatnych wejściówek do naszej siedziby w ratuszu.
15 października Chór Zakliczyńskiego Centrum Kultury „Cantando canzoni” udaje się do Rzeszowa, aby wziąć udział w II Festiwalu Chóralnym „Resovia sings” organizowany przez rzeszowski oddział Polskiego Związku Chórów i Orkiestr. Zakliczyński Chór wystąpi obok takich chórów jak: „Alba cantans”, Chóru Bazyliki Matki Bożej Rzeszowskiej, „Magnificat” z Rzeszowa, „Gaudeamus” z Dąbrowy, „Cantores sancti Jakobi” z Powroźnika, „Gloria” z Wysokiej Głogowskiej, Chóru Młodzieżowego II LO z Mielca, Chóru Kameralnego MDK ze Stalowej Woli, Chóru „Majowy kwiat” z Mińska, Chóru „Risoluto” ze Zgłobnia oraz rzeszowskiego Zespołu Wokalnego „Unanime.” „Cantando canzoni” wystąpi w kościele pw. św. Krzyża, a następnie w gali finałowej w kościele św. Wojciecha i św. Stanisława na Placu Farnym 5.
Kazimierz Dudzik
W przedszkolu
Na zaproszenie wychowawczyni oddziału II Moniki Dudzik, we wtorek, 11 października do Przedszkola Publicznego przy ul. Spytka Jordana w Zakliczynie udały się Halina Machel – instruktor ds. kultury ludowej Zakliczyńskiego Centrum Kultury oraz Janina Bolechała – prezes Klubu Seniora „Pogodni” Stowarzyszenia „Klucz” i Anna Drożdż – członkini Klubu Seniora „Pogodni” i Klubu Heligonistów i Harmonistów Stowarzyszenia „Klucz”.
Podczas warsztatów przedszkolaki miały możliwość uczestniczenia w zabawie polegającej na śpiewie piosenek ludowych, zabawach inspirowanych tradycjami ludowymi, a także pokazem wyrabiania oraz wypieku chleba i bułek.
Te cykliczne, doroczne spotkania cieszą się dużą popularnością wśród dzieciaków oraz kadry Przedszkola. Nie musze dodawać, jak ważne jest promowanie naszego dziedzictwa kulturowego wśród najmłodszych, bo jak mów stare porzekadło – czym skorupka za młodu nasiąknie….
Kazimierz Dudzik, foto: Halina Machel
Domosławice z nagrodą ZKP
Wśród wielu muzycznych nagród niebywałe znaczenie w środowisku artystycznym mają te przyznawane przez Związek Kompozytorów Polskich. Gremium to założone już w wolnej Polsce w 1925 roku pierwotnie miało nazwę Stowarzyszenia Kompozytorów Polskich. Po wyzwoleniu podczas Ogólnopolskiego Zjazdu Kompozytorów w Krakowie w 1945 roku przyjęło obecną nazwę jako kontynuacja przedwojennej tradycji a jego pierwszym prezesem został Piotr Perkowski. Członkami Zarządu były takie autorytety muzyczne jak: Roman Palester i Stanisław Wiechowicz – wiceprezesi oraz Witold Lutosławski – sekretarzem i skarbnikiem.
Przez 3 lata Związek zrzeszał tylko kompozytorów i dopiero na IV Walnym Zebraniu Członków ZKP powołano do życia Sekcję Muzykologów. Obecnie członkiem Związku może być kompozytor lub muzykolog, który wg Statutu w trwały sposób jest związany z polską kulturą muzyczną. W ZKP są także kategorie członka honorowego, zwyczajnego, kandydata i wspierającego. Funkcję prezesa pełni Mieczysław Kominek i działa aktywnie Koło Młodych Kompozytorów i Muzykologów. Statutowym celem ZKP jest działanie na rzecz kultury muzycznej, które realizowane jest poprzez organizowanie koncertów, festiwali, konferencji, kursów, wystaw i konkursów a także poprzez działalność wydawniczą. Do najważniejszych przedsięwzięć podejmowanych przez Zarząd Główny ZKP należy Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień", zainicjowany w 1956 roku przez Tadeusza Bairda i Kazimierza Serockiego. Zarząd przyznaje również nagrody za wyróżniającą się działalność zarówno na polu twórczym jak i edukacyjnym. Na posiedzeniu w dniu 17 marca 2021 roku, Prezydium Zarządu Głównego Związku Kompozytorów Polskich, przyznało Nagrodę Związku Kompozytorów Polskich za zasługi na polu edukacji muzycznej Szkole Muzycznej I st. w Domosławicach, która obchodzi 10-lecie swego istnienia. W uzasadnieniu prezes ZKP, Mieczysław Kominek odczytał, że do podjęcia takiej decyzji skłoniła Zarząd realizacja bezprecedensowego programu nauczania obejmującego muzykę współczesną w wymiarze teoretycznym i praktycznym, ze szczególnym uwzględnieniem kompozytorów Grzegorza Majki i Renaty Stivriny (nota bene nauczycieli szkoły) za ich misyjną postawę w pracy twórczej na rzecz swojej placówki artystycznej poprzez komponowanie utworów - od solowych po wielkoobsadowe - i ich realizację w ramach szkolnych projektów artystycznych oraz dla dyrektora Kazimierza Wojnickiego za kierowanie tą wyjątkową placówką edukacyjną, w tym szczególnie za wsparcie i entuzjazm dla realizacji autorskiego programu nauki muzyki. Bardzo wnikliwą ale i osobistą laudację dla nagrodzonej Szkoły przedstawiła prof. dr hab. Anna Zawadzka-Gołosz. Zwróciła uwagę na kilka aspektów w działaniu szkoły, które oprócz stosunkowo krótkiej działalności placówki, innowacyjnych pomysłów przede wszystkim kładą nacisk na wychowanie młodego człowieka ku pięknu, kształtują jego wrażliwość, ukazują różnicę między dobrem a złem a ponadto preferują wypracowany przez siebie, unikalny sposób kształcenia muzycznego o charakterze integralnym i interdyscyplinarnym.
A na czym on polega?
Otóż łączy on w sobie nabywanie umiejętności wykonawczych, poznawanie muzyki wieków dawnych oraz praktyczne uczestniczenie w powstawaniu sztuki najnowszej. Jest to o tyle możliwsze, że wśród nauczycieli przedmiotów teoretycznych znalazło się troje kompozytorów oraz dyrygent. I właśnie coroczna realizacja nowego utworu na dużą obsadę wokalno-instrumentalną, pisanego przez pedagogów-kompozytorów specjalnie z myślą o ich uczniach, stała się najważniejszym elementem, scalającym cały proces nauczania oraz integrującym kilkuset młodych muzyków. Trudno takowyż dostrzec w innych szkołach artystycznych, nie promuje go Centrum Edukacji Artystycznej, które nieraz zdziwione jest zakresem aktywności muzycznej, wybiegającej daleko poza utarte schematy programowo-regulaminowe. I choć twórcą tej idei był nauczyciel, z wykształcenia polonista, sobie tylko wiadomym sposobem zgromadził wokół niej młodych a także doświadczonych pasjonatów muzyki przywołując tym samym zapomniane pojęcie człowieka/ludzi renesansu, którzy specjalizując się w swej dziedzinie otwarci są na wszystko co wiąże się z lepszym zrozumieniem muzyki i większymi umiejętnościami technicznymi. Stąd zasadne wydaje się pytania postawione przez Panią Laudator zaczynające się od słowa kim; 1. Kim jest człowiek kierujący tą placówką? 2. Kim są pedagodzy pracujący w tej szkole? i 3. Kim są jej uczniowie? Odpowiedź wydaje się nieprawdopodobna ale jedyna; to ludzie z pasją, którzy swoimi postawami wypełniają ważne posłannictwo, rzecz by można misje niesienia kaganka muzycznej oświaty z dala od wielkich aglomeracji i uznanych artystycznych centrów. Dość wspomnieć, że w macierzystej szkole i jej 7 oddziałach w sąsiednich miejscowościach w promieniu 50 km, poznaje podstawowe arkana muzyki prawie 700 uczniów, co jest ewenementem na skalę ogólnopolską zważywszy na fakt, że miejscowość, będąca wioską w gminie Czchów i w powiecie brzeskim liczy niecałe 300 osób. Uroczystość wręczenia nagrody miała mieć miejsce podczas 64. Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień w 2021 r. Pandemiczny czas sprawił, że odwołano obie artystyczne imprezy. Niemniej jednak 21 września 2022 roku, w auli K. Szymanowskiego Uniwersytetu F. Chopina w Warszawie w obecności Rektora Uczelni, prof. Klaudiusza Barana, wybitnych postaci muzycznych w Polsce; Łukasza Borowicza, Jerzego Maksymiuka, prof. Janusza Przybylskiego i innych decyzja Prezydium Zarządu ZKP stała się faktem.
Za to wyróżnienie w serdecznych słowach podziękował dyrektor placówki, Kazimierz Wojnicki. Wspominając muzyczne autorytety i samorządowców, obecnych i nieobecnych, którzy z ogromną życzliwością ,,dopingowali wszystkie artystyczne poczynania domosławickiej szkoły muzycznej" podkreślił niebagatelną rolę swojej kadry pedagogicznej w tym dziele. To właśnie oni – jak mówił dyrektor – tworzyli rzeczywistość a dziś już 10-letnią historię tej szkoły, której prowadzenie jest dla niego osobiście zaszczytem. Swoje jakże precyzyjnie krótkie przemówienie zakończył słowami patrona szkoły, niezapomnianego w myśli polskiej, ks. prof. Józefa Tischnera: „Niebo nie przychodzi znikąd. Coś z nieba mamy w sobie. Coś z niego przekazujemy innym. Człowiek dla drugiego człowieka może być częścią nieba. I za tą część muzycznego nieba, którego nam Państwo uchyliliście, z głębi serca wszystkim dziękujemy”.
Idealnym dopełnieniem słów dyrektora placówki był krótki koncert w wykonaniu zespołu wokalnego i orkiestry SM I st. w Domosławicach pod dyrekcją Grzegorza Majki (nomen omen wyróżnionego również za muzykę do tekstów T. Szymy o stanie wojennym podczas wręczania tegorocznych FENIKSÓW). Młodzi artyści pięknie wykonali najnowszą kompozycje swego dyrygenta czyli Symfonia II stopnia na sopran solo, zespół wokalny i orkiestrę, napisaną na tą właśnie uroczystość, która w murach muzycznej Alma Mater miała swą prapremierę. Partię solową wykonała Aleksandra Boskovic-Rożak. Zdziwienie malujące się na twarzach obecnych na widowni podczas wejścia na scenę przez zespół i orkiestrę (trzeba dodać, że ograniczonych do niezbędnego minimum) do występu przerodziło się w zauroczenie po wykonaniu koncertu. Były gromkie brawa a w kuluarowych rozmowach słowa zachwytu zarówno dla instrumentalistów jak i śpiewających. Nie zabrakło również gratulacji dla spiritus movens artystycznych projektów domosławickiej placówki, dyrektora Kazimierza Wojnickiego, któremu przed wyjazdem do Warszawy troska o bezpieczną podróż i jak najlepsze wykonanie spędzała sen z powiek tak samo jak radość z udanego wyjazdu po powrocie do Domosławic. Podsumowaniem tej relacji niech będą słowa głoszącej laudację prof. A. Zawadzkiej-Gołosz w których wyraziła nadzieję na rychłe utworzenie II stopnia edukacji muzycznej w Domosławicach oraz życzenie, aby dyrektor wraz ze swoją załogą na statku SM I stopnia „odważnie wypłynął na ocean, gdzie połów będzie obfity a ryba od głowy się na pewno nie zepsuje”.
I parafrazując stałe zakończenie polskich baśni chcę powiedzieć, że ja też tam byłem, wszystko widziałem oraz słyszałem i zapisałem na kartce dla potomności. Od siebie z serca dokładam cegiełkę gratulacji a do życzeń Pani Profesor podpisuję się obiema rękami i na klawiaturze komputera. Viva la musica. Viva schola Domoslaviciensis!
dr Jan M Gładysz
16 października w Czarnym Lesie
Rokrocznie w trzecią niedzielę października na cmentarzu wojennym w „Czarnym lesie” w Charzewicach odbywają się uroczystości religijno – rocznicowe upamiętniające poległych w bitwie na biała broń stoczoną wieczorem i w nocy z 19 na 20 listopada 1914 roku pomiędzy żołnierzami armii rosyjskiej i austro-węgierskiej. Ta uroczystość religijna została zapoczątkowana w 1994 roku z inicjatywy nieżyjących już; wójta gminy Zakliczyn Stanisława Chrobaka i proboszcza domosławickiego Michała Kapturkiewicza. W 80 - tą rocznicę wybuchu I wojny światowej do Czarnego Lasu w Charzewicach przybyli dyplomaci m.in. dyplomaci krakowskich Konsulatów Austrii i Węgier, przedstawiciele Wojska Polskiego, lokalni politycy oraz tłumnie mieszkańcy Charzewic i okolicznych miejscowości. Od tamtego czasu rokrocznie w trzecią niedzielę października odprawiane są tutaj Msze święte oraz Różaniec w intencji poległych i spoczywających w Czarnym Lesie żołnierzy – w większości w bezimiennych mogiłach. Władze samorządowe Gminy Zakliczyn oraz przedstawiciele oświaty i lokalnych społeczności zapalają na mogiłach znicze oraz składają wiązanki kwiatów u stóp kamiennego pomnika.
Warto przypomnieć, że w 2018 roku w 100 rocznicę Odzyskania przez Polskę Niepodległości, z inicjatywy Zakliczyńskiego Centrum Kultury i Stowarzyszenia „Klucz” realizowany był projekt Festiwal Niepodległości w ramach którego obok tradycyjnych uroczystości w Charzewicach, po zakończeniu Mszy świętej odbyła się rekonstrukcja Bitwy w Charzewicach.
W tym roku uroczystości w Czarnym Lesie rozpoczną się 16 października modlitwą Różańca świętego o godzinie 14 – tej, następnie odbędzie się ceremonia złożenia kwiatów po której rozpocznie się Msza święta z intencji mieszkańców Charzewic.
Cmentarz nr 290 w Czarnym Lesie w Charzewicach
Cmentarz składa się z trzech kwater połączonych długą aleją po obu stronach drogi gruntowej prowadzącej przez Czarny Las do Gwoźdźca. Kwatera północna założona jest na planie zbliżonym do koła z małym prostokątnym aneksem od strony północnej. Ogrodzona jest wysokimi słupami betonowymi o przekroju ośmiobocznym, połączonymi żelaznym łańcuchem, a na krótkim odcinku od strony północnej – kamiennym murem z wbudowanymi dwoma nagrobkami w formie betonowych arkadek z krzyżem w prześwicie. Wejście, ujęte w dwa wysokie, betonowe słupy o podstawie ośmiobocznej, zamykane jest dwuskrzydłowymi wrotami z żelaznych prętów. Główny element kwatery i całego cmentarza stanowi usytuowany na tarasie kamienny pomnik w formie wysokiego, stopniowanego słupa, otoczonego betonową pergolą. Na górnych elewacjach pomnika umieszczone są cztery kamienne krzyże greckie. W dolnej części pomnika wmurowane są tablice memoratywne z wyrytym małym krzyżem maltańskim i napisami:
„Erde, Ich War Dir Gut, Erde, (Ziemio, Byłem Dla Ciebie Dobry)
Du Trankst Mein Blut, Erde, (Ziemio, Ty Piłaś Moją Krew)
Ich Starb Fur Dich, Erde, (Ziemio, Zginąłem Dla Ciebie)
Nun Schirmst Du Mich” (Ziemio, Ty Teraz Skrywasz Mnie).
„Der Tranen Musst Ihr Wehren, (Musicie Powstrzymać Łzy)
Kein Leben Hat Bestand, (Żadne Życie Nie Jest Wieczne)
Wohl Dem Der Starb in Ehren, (Prócz Życia Tego)
Fur Kaiser Und Vaterland” (Kto Poległ z Honorem Za Cesarza i Ojczyznę)
Cmentarz składa się z trzech kwater połączonych długą aleją po obu stronach drogi gruntowej prowadzącej przez Czarny Las z Charzewic do Gwoźdźca. W 46 grobach pojedynczych i 7 zbiorowych pochowano 109 żołnierzy z armii austro-węgierskiej i 52 z armii rosyjskiej poległych w listopadzie 1914 roku.
Znane są nazwiska 12 pochowanych żołnierzy armii austro-węgierskiej: Michael Tarapata (piechur), Stefan Juskow (piechur), Johann Hanus (piechur), Paul Pohribny (strzelec), Ilko Bryczka (strzelec), Josef Schreiber (strzelec), Dawid Bilous (strzelec), Michael Obidnyk (strzelec rezerwy), Johann Purkert (kadet), Józef Humiński (dowódca patrolu), Heinrich Hermann (kapitan) i Biewel (kapitan).
Kazimierz Dudzik, foto: arch. ZCK. W tekście wykorzystałem materiały z bloga mojamalopolska.pl, strony internetowej, grobywojenne.malopolska.uw.gov.pl
