Rokrocznie w trzecią niedzielę października na cmentarzu wojennym w „Czarnym lesie” w Charzewicach odbywają się uroczystości religijno – rocznicowe upamiętniające poległych w bitwie na biała broń stoczoną wieczorem i w nocy z 19 na 20 listopada 1914 roku pomiędzy żołnierzami armii rosyjskiej i austro-węgierskiej. Ta uroczystość religijna została zapoczątkowana w 1994 roku z inicjatywy nieżyjących już; wójta gminy Zakliczyn Stanisława Chrobaka i proboszcza domosławickiego Michała Kapturkiewicza. W 80 - tą rocznicę wybuchu I wojny światowej do Czarnego Lasu w Charzewicach przybyli dyplomaci m.in. dyplomaci krakowskich Konsulatów Austrii i Węgier, przedstawiciele Wojska Polskiego, lokalni politycy oraz tłumnie mieszkańcy Charzewic i okolicznych miejscowości. Od tamtego czasu rokrocznie w trzecią niedzielę października odprawiane są tutaj Msze święte oraz Różaniec w intencji poległych i spoczywających w Czarnym Lesie żołnierzy – w większości w bezimiennych mogiłach. Władze samorządowe Gminy Zakliczyn oraz przedstawiciele oświaty i lokalnych społeczności zapalają na mogiłach znicze oraz składają wiązanki kwiatów u stóp kamiennego pomnika.
Warto przypomnieć, że w 2018 roku w 100 rocznicę Odzyskania przez Polskę Niepodległości, z inicjatywy Zakliczyńskiego Centrum Kultury i Stowarzyszenia „Klucz” realizowany był projekt Festiwal Niepodległości w ramach którego obok tradycyjnych uroczystości w Charzewicach, po zakończeniu Mszy świętej odbyła się rekonstrukcja Bitwy w Charzewicach.
W tym roku uroczystości w Czarnym Lesie rozpoczną się 16 października modlitwą Różańca świętego o godzinie 14 – tej, następnie odbędzie się ceremonia złożenia kwiatów po której rozpocznie się Msza święta z intencji mieszkańców Charzewic.
Cmentarz nr 290 w Czarnym Lesie w Charzewicach
Cmentarz składa się z trzech kwater połączonych długą aleją po obu stronach drogi gruntowej prowadzącej przez Czarny Las do Gwoźdźca. Kwatera północna założona jest na planie zbliżonym do koła z małym prostokątnym aneksem od strony północnej. Ogrodzona jest wysokimi słupami betonowymi o przekroju ośmiobocznym, połączonymi żelaznym łańcuchem, a na krótkim odcinku od strony północnej – kamiennym murem z wbudowanymi dwoma nagrobkami w formie betonowych arkadek z krzyżem w prześwicie. Wejście, ujęte w dwa wysokie, betonowe słupy o podstawie ośmiobocznej, zamykane jest dwuskrzydłowymi wrotami z żelaznych prętów. Główny element kwatery i całego cmentarza stanowi usytuowany na tarasie kamienny pomnik w formie wysokiego, stopniowanego słupa, otoczonego betonową pergolą. Na górnych elewacjach pomnika umieszczone są cztery kamienne krzyże greckie. W dolnej części pomnika wmurowane są tablice memoratywne z wyrytym małym krzyżem maltańskim i napisami:
„Erde, Ich War Dir Gut, Erde, (Ziemio, Byłem Dla Ciebie Dobry)
Du Trankst Mein Blut, Erde, (Ziemio, Ty Piłaś Moją Krew)
Ich Starb Fur Dich, Erde, (Ziemio, Zginąłem Dla Ciebie)
Nun Schirmst Du Mich” (Ziemio, Ty Teraz Skrywasz Mnie).
„Der Tranen Musst Ihr Wehren, (Musicie Powstrzymać Łzy)
Kein Leben Hat Bestand, (Żadne Życie Nie Jest Wieczne)
Wohl Dem Der Starb in Ehren, (Prócz Życia Tego)
Fur Kaiser Und Vaterland” (Kto Poległ z Honorem Za Cesarza i Ojczyznę)
Cmentarz składa się z trzech kwater połączonych długą aleją po obu stronach drogi gruntowej prowadzącej przez Czarny Las z Charzewic do Gwoźdźca. W 46 grobach pojedynczych i 7 zbiorowych pochowano 109 żołnierzy z armii austro-węgierskiej i 52 z armii rosyjskiej poległych w listopadzie 1914 roku.
Znane są nazwiska 12 pochowanych żołnierzy armii austro-węgierskiej: Michael Tarapata (piechur), Stefan Juskow (piechur), Johann Hanus (piechur), Paul Pohribny (strzelec), Ilko Bryczka (strzelec), Josef Schreiber (strzelec), Dawid Bilous (strzelec), Michael Obidnyk (strzelec rezerwy), Johann Purkert (kadet), Józef Humiński (dowódca patrolu), Heinrich Hermann (kapitan) i Biewel (kapitan).
Kazimierz Dudzik, foto: arch. ZCK. W tekście wykorzystałem materiały z bloga mojamalopolska.pl, strony internetowej, grobywojenne.malopolska.uw.gov.pl